W swojej codziennej pracy marketera nieraz potrzebujesz zdj\u0119\u0107, poniewa\u017c w\u0142a\u015bnie promujesz produkt, pokazujesz za\u0142og\u0119, dodajesz co\u015b do social medi\u00f3w czy tworzysz tradycyjn\u0105 ulotk\u0119. Cz\u0119sto powierzasz to zadanie fachowcowi. Co w takim razie powiniene\u015b uwzgl\u0119dni\u0107 w umowie z fotografem?<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz aspekt\u00f3w typowych dla ka\u017cdej umowy (okre\u015blenie stron, czasu trwania, liczby egzemplarzy), b\u0119d\u0105 to przede wszystkim informacje zwi\u0105zane ze specyfik\u0105 p\u0142atno\u015bci czy tajno\u015bci<\/strong> (np. w przypadku wykonywania zdj\u0119\u0107 do kampanii reklamowej, kt\u00f3ra ruszy dopiero za kilka miesi\u0119cy). No i oczywi\u015bcie \u2013 a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 zwi\u0105zane z prawami autorskimi<\/strong> do zdj\u0119\u0107. W jaki spos\u00f3b je otrzymasz? Na jakich p\u0142aszczyznach? Co z wizerunkiem przedstawionych os\u00f3b? Om\u00f3wmy ten temat po kolei.<\/p>\n\n\n Z regu\u0142y je\u015bli potrzebujesz zdj\u0119\u0107 od zewn\u0119trznego fotografa, chodzi o \u201ewypstrykanie\u201d Twojego wydarzenia albo o materia\u0142y, kt\u00f3re reklamuj\u0105 np. ubrania Twojego klienta na modelach. W obu przypadkach trzeba pomy\u015ble\u0107 o tym, \u017ce osoby przedstawione na zdj\u0119ciach mog\u0105 mog\u0105 mie\u0107 do Twojej marki jakie\u015b pretensje<\/strong>, oczekiwa\u0107 wynagrodzenia itp. Rozbijmy t\u0119 kwesti\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli robisz wydarzenie, fotograf ma prawo oczekiwa\u0107, \u017ce \u2013 robi\u0105c zdj\u0119cia obecnym na evencie osobom \u2013 w jaki\u015b spos\u00f3b ma na to ich zgod\u0119. Jej zapewnienie powinno by\u0107 po stronie organizatora, czyli Twojej. <\/p>\n\n\n\n Takie zgody na zdj\u0119cia mo\u017cesz zbiera\u0107 np. podczas odhaczania si\u0119 na li\u015bcie obecno\u015bci uczestnik\u00f3w, jednak w umowie z fotografem dopilnuj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \n Podsumowuj\u0105c: organizuj\u0105c event, miej zgody uczestnik\u00f3w, oznacz odmawiaj\u0105cych i poinformuj fotografa o zgodach oraz o tym, kogo jego obiektyw powinien omija\u0107.<\/p>\n\n\n Druga z sytuacji to zdj\u0119cia produkt\u00f3w na modelach<\/strong>. Je\u015bli s\u0105 to \u201eTwoi\u201d modele \u2013 wygl\u0105da to tak samo, jak wy\u017cej. Ale je\u015bli za\u0142atwia ich fotograf, wola\u0142by\u015b unikn\u0105\u0107 udowadniania im, \u017ce zgodzili si\u0119 na wykorzystanie wizerunku, prawda? I ich ewentualnych pretensji i roszcze\u0144 finansowych?<\/p>\n\n\n\n Z tego powodu warto w umowie umie\u015bci\u0107 paragraf, zawieraj\u0105cy o\u015bwiadczenie fotografa, \u017ce zadba\u0142 o zgody<\/strong> i ewentualne problemy we\u017amie na siebie. W razie potrzeby na podstawie umowy b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 odsy\u0142a\u0107 pokrzywdzonych do ustale\u0144 w niej zawartych, a przyk\u0142adowy kryzys na fanpage\u2019u st\u0142umisz w zarodku, pokazuj\u0105c fragment umowy.<\/p>\n\n\n Tutaj tak\u017ce w uproszczeniu najcz\u0119\u015bciej s\u0105 dwa modele. W zale\u017cno\u015bci od tego, czy chcesz \u201eujawni\u0107\u201d swoj\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z fotografem, czy \u201eudawa\u0107\u201d, \u017ce to Twoje zdj\u0119cia \u2013 zapisy umowne b\u0119d\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107. Warto jednak o nich pomy\u015ble\u0107. O czym konkretnie?<\/p>\n\n\n\n Z praw autorskich osobistych<\/strong> wynika cho\u0107by kwestia podpisywania autora zdj\u0119\u0107. Wbrew powszechnej opinii nie jest to uprzejmo\u015b\u0107 \u2013 autor ma prawo mie\u0107 w tym zakresie oczekiwania. A je\u015bli nie chcesz ich spe\u0142nia\u0107, wpisz to w umowie i w razie czego poka\u017c mu to zaakceptowane postanowienie palcem.<\/p>\n\n\n\n Odr\u0119bny temat to prawa autorskie maj\u0105tkowe<\/strong> oraz to, w jaki spos\u00f3b je dostaniesz w przypadku zdj\u0119\u0107. Ustal sam ze sob\u0105 \u2013 a nast\u0119pnie oczywi\u015bcie tak\u017ce z fotografem \u2013 jedn\u0105 bardzo wa\u017cn\u0105 rzecz: czy te zdj\u0119cia maj\u0105 by\u0107 tylko Twoje?<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chcesz \u201eudawa\u0107\u201d, \u017ce s\u0105 Twojego autorstwa i nie wspiera\u0142e\u015b si\u0119 nikim z zewn\u0105trz \u2013 dopilnuj tego w umowie. W przeciwnym wypadku prawo domy\u015blnie uk\u0142ada relacj\u0119 stron umowy w ten spos\u00f3b, \u017ce fotograf jakby \u201erozmno\u017cy\u0142\u201d na Ciebie swoje prawa \u2013 ale zostawiaj\u0105c je u siebie.<\/p>\n\n\n \n Istnieje \u201eryzyko\u201d, \u017ce da je komu\u015b innemu czy pochwali si\u0119 zdj\u0119ciami w portfolio lub na fanpage’u i czar Twojego udawania pry\u015bnie \u2013 a w dodatku prawo b\u0119dzie po jego stronie.<\/p>\n\n\n Dlatego powiniene\u015b wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce temat \u201eprzyznawania si\u0119\u201d do autorstwa zdj\u0119\u0107 powinien znale\u017a\u0107 si\u0119 w umowie. A je\u015bli zale\u017cy Ci na opcji uniemo\u017cliwiaj\u0105cej fotografowi chwalenie si\u0119 i dzielenie nimi, np. z Twoj\u0105 konkurencj\u0105, powiniene\u015b liczy\u0107 si\u0119 z wy\u017cszym wynagrodzeniem dla fotografa.<\/p>\n\n\n Kolejnym tematem, maj\u0105cym wp\u0142yw na rozliczenia, s\u0105 pola eksploatacji zdj\u0119\u0107. W uproszczeniu s\u0105 to p\u0142aszczyzny, na kt\u00f3rych mo\u017cesz u\u017cy\u0107 zdj\u0119\u0107 \u201ekupionych\u201d od fotografa<\/strong>. Chyba b\u0119d\u0105c na jego miejscu inaczej wyceni\u0142by\u015b to, \u017ce zdj\u0119cie pojawi si\u0119 jako post w facebookowym wydarzeniu, a inaczej jego u\u017cycie na billboardach we wszystkich miastach w kraju?<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie dlatego jako kupiec jeste\u015b zobowi\u0105zany do dok\u0142adnego wyliczenia i sprecyzowania, w jaki spos\u00f3b zamierzasz u\u017cy\u0107 zdj\u0119\u0107. Nieraz ta cz\u0119\u015b\u0107 umowy jest obj\u0119to\u015bciowo jedn\u0105 z wi\u0119kszych \u2013 to dlatego, \u017ce wiele os\u00f3b na Twoim miejscu woli wymieni\u0107 na zapas jak najwi\u0119cej p\u00f3l eksploatacji.<\/p>\n\n\n PORADA<\/p>\n Je\u015bli kompletnie nie wiesz, od czego zacz\u0105\u0107 t\u0119 wyliczank\u0119, przyk\u0142adow\u0105 list\u0119 znajdziesz w art. 50 prawa autorskiego.<\/p>\n<\/div>\n\n Temat rozlicze\u0144 z fotografem ci\u0105gle si\u0119 przewija, zatem stawmy mu czo\u0142a. W kwestii rozlicze\u0144 mo\u017ce by\u0107 sporo pu\u0142apek i p\u00f3l do nieporozumie\u0144:<\/p>\n\n\n\n Punkt pierwszy to odr\u0119bny temat na p\u00f3\u017aniej, zajmijmy si\u0119 reszt\u0105. A wi\u0119c: od kiedy startuje licznik odmierzaj\u0105cy dni na zap\u0142at\u0119 tw\u00f3rcy Twoich zdj\u0119\u0107 i ile tych dni jest?<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli fotograf wystawia faktur\u0119, temat powinien by\u0107 prostszy, bo zap\u0142aci\u0107 trzeba od momentu jej wystawienia w ci\u0105gu podanej na niej liczby dni. Ewentualnie, je\u015bli ze wzgl\u0119du na jakie\u015b wewn\u0119trzne procedury (np. ksi\u0119gowe cz\u0119sto bywaj\u0105 na urlopie), potrzebujesz mie\u0107 jak\u0105\u015b minimaln\u0105 liczb\u0119 dni na zap\u0142at\u0119 \u2013 okej, ale \u201euprzed\u017a\u201d o tym, wpisuj\u0105c to w umow\u0119 i pozw\u00f3l fotografowi o tym wiedzie\u0107 i to zaakceptowa\u0107.<\/p>\n\n\n \n Natomiast je\u015bli nie jest to umowa z faktur\u0105, tym bardziej pomy\u015bl o opisaniu zar\u00f3wno terminu na zap\u0142at\u0119, jak i od kiedy on rusza.<\/p>\n\n\n Czy t\u0105 chwil\u0105 b\u0119dzie wykonanie zdj\u0119\u0107? Wys\u0142anie wst\u0119pnych czy mo\u017ce obrobionych fotografii? A mo\u017ce moment wprowadzenia ewentualnych poprawek? Rozwi\u0105za\u0144 jest wiele i w zasadzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich b\u0119dzie prawid\u0142owa \u2013 po prostu uwzgl\u0119dnij t\u0119 kwesti\u0119, by \u017cadna ze stron nie rozumia\u0142a realizacji tematu po swojemu i by te niedopowiedzenia nie spowodowa\u0142y konfliktu.<\/p>\n\n\n\n Natomiast w odniesieniu do poprawek \u2013 to powinno by\u0107 jasne, ale nie jest takie dla wszystkich. Je\u015bli b\u0119dziesz oczekiwa\u0107 od fotografa sp\u0119dzania dodatkowych godzin na: \u201edodaj logo\u201d, \u201ewykadruj\u201d, \u201ezr\u00f3b czarno-bia\u0142e\u201d \u2013 nie zrobi on tego za darmo.<\/p>\n\n\n PORADA<\/p>\n Sprecyzujcie, ile \u201erund\u201d czy godzin poprawek mie\u015bci si\u0119 w ustalonej cenie; okre\u015blcie tak\u017ce, w jaki spos\u00f3b rozliczane b\u0119d\u0105 kolejne.<\/p>\n<\/div>\n\n\n Na koniec kwestii rozlicze\u0144 niby drobiazg, ale cz\u0119sto jednak r\u00f3\u017cnie rozumiany, czyli to, czy \u201eZrobisz nam foty z wydarzenia za 1000 z\u0142\u201d \u2013 oznacza kwot\u0119 netto czy brutto. Powinno by\u0107 to wiadome samego od pocz\u0105tku, a podpisanie umowy to ju\u017c na pewno ostatnia chwila na doprecyzowanie.<\/p>\n\n\n Paradoksalnie ta prosta rzecz w\u0142a\u015bnie z powodu swojej pozornej jednoznaczno\u015bci cz\u0119sto jest traktowana po macoszemu. Najprostszy przyk\u0142ad: ilu zdj\u0119\u0107 oczekujesz? Mo\u017ce liczysz na 100, a fotograf planuje da\u0107 Ci 20.<\/strong> Mo\u017ce chcesz mie\u0107 po 20 zdj\u0119\u0107 dla ka\u017cdego produktu, a fotograf my\u015bli, \u017ce tyle ma by\u0107 w sumie ich wszystkich. Mo\u017ce oczekujesz zdj\u0119\u0107 zrobionych w studio, a on my\u015bli o plenerze. By\u0107 mo\u017ce obaj oczekujecie zapewnienia o\u015bwietlenia czy makija\u017cu przez drugiego. W przypadku eventu: mo\u017ce liczysz na obecno\u015b\u0107 fotografa do p\u00f3\u0142nocy, a on wtedy zamierza ju\u017c obstawia\u0107 jakie\u015b wesele.<\/p>\n\n\n\n Ustal to. Okre\u015bl precyzyjnie, co nale\u017cy do zada\u0144 fotografa<\/strong> i czego, pr\u00f3cz pieni\u0119dzy, mo\u017ce spodziewa\u0107 si\u0119 z Twojej strony w trakcie realizacji projektu, np. modelki, o\u015bwietlenia, zapewnienia oznaczenia os\u00f3b niefotografowanych.<\/p>\n\n\n O czym jeszcze warto pami\u0119ta\u0107, podpisuj\u0105c umow\u0119 z fotografem?<\/strong><\/p>\n Warto, aby\u015b zastanowi\u0142 si\u0119 tak\u017ce nad tym, czy ewentualne wykonanie zdj\u0119\u0107 przez kogo\u015b innego Ci przeszkadza \u2013 i odpowiednio tego zabroni\u0142 lub na to zezwoli\u0142. Zw\u0142aszcza w ewentualnych wypadkach losowych, kt\u00f3re te\u017c uwzgl\u0119dnij tworz\u0105c umow\u0119.<\/p>\n\n\n\n Jak wida\u0107 \u2013 jest o czym pami\u0119ta\u0107. Wiem jednak, \u017ce dzi\u0119ki temu artyku\u0142owi b\u0119dziesz przygotowany na wiele najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105cych si\u0119 sytuacji. Nie powt\u00f3rzysz te\u017c b\u0142\u0119d\u00f3w tych, kt\u00f3rzy stali si\u0119 w nim przyk\u0142adami. Powodzenia!<\/p>\n\n\n\n\n 1<\/span>\n Wizerunek<\/h2>\n\n\n
\n 2<\/span>\n Podzielenie si\u0119 prawami<\/h2>\n\n\n
\n 3<\/span>\n Pola eksploatacji<\/h2>\n\n\n
\n 4<\/span>\n Rozliczenia<\/h2>\n\n\n
\n 5<\/span>\n Przedmiot umowy<\/h2>\n\n\n
\n
Umowa z fotografem \u2013 o czym jeszcze pomy\u015ble\u0107?<\/h2>\n\n\n\n