{"id":35964,"date":"2020-04-09T12:15:20","date_gmt":"2020-04-09T10:15:20","guid":{"rendered":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/?p=35964"},"modified":"2020-04-15T13:27:02","modified_gmt":"2020-04-15T11:27:02","slug":"agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/","title":{"rendered":"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych"},"content":{"rendered":"<p>Poj\u0119cie zwinno\u015bci (ang. agile) zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez \u015bwiat IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 szerzej, z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Po co? Aby mie\u0107 wytyczne do przetrwania i osi\u0105gania przewagi nad konkurencj\u0105.<\/p>\n<p>Nassim Taleb w przedmowie do swojej pierwszej ksi\u0105\u017cki \u201eZwiedzeni przez losowo\u015b\u0107\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3rej zyska\u0142 szerok\u0105 popularno\u015b\u0107 i trafi\u0142 na listy bestseller\u00f3w, napisa\u0142, \u017ce sukces w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w zale\u017cy od wykorzystania nielicznych okienek mo\u017cliwo\u015bci.<strong> Zach\u0119ca\u0142 wprost do \u0142apania okazji, bo jej przeoczenie mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z niepowetowan\u0105 utrat\u0105 korzy\u015bci<\/strong> (Nassim Taleb, \u201eZwiedzeni przez losowo\u015b\u0107. Tajemnicza rola przypadku w \u017cyciu i w rynkowej grze\u201d, Kurhaus Publishing, Warszawa 2016).<\/p>\n<p>Taleb, podobnie jak ja, nie cierpi poradnik\u00f3w w stylu \u201ejak zosta\u0107 milionerem\u201d. Niekt\u00f3rzy autorzy takich ksi\u0105\u017cek opieraj\u0105 si\u0119 na badaniach, z kt\u00f3rych mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce ci\u0119\u017cka praca doprowadza ludzi do sukcesu.<\/p>\n<p><span style=\"background-color: #ffff00;\"><strong>Przy takim za\u0142o\u017ceniu mylimy warunki konieczne z przyczynami. Musisz ci\u0119\u017cko pracowa\u0107, ale to za ma\u0142o. Nie doceniamy aspektu szcz\u0119\u015bliwego trafu w \u017cyciu cz\u0142owieka czy funkcjonowaniu organizacji.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Czy mo\u017cna jednak pom\u00f3c szcz\u0119\u015bciu? Aby zwi\u0119kszy\u0107 prawdopodobie\u0144stwo z\u0142apania okazji, o kt\u00f3rych pisa\u0142 Taleb, potrzebujemy paradygmat\u00f3w, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 nam funkcjonowanie i dostarcz\u0105 modelowych rozwi\u0105za\u0144 w \u015bwiecie, kt\u00f3ry jest bardzo zmienny, a tym samym bogaty w okazje. Jednym z takich paradygmat\u00f3w jest koncepcja agile.<\/p>\n<h2>Jedyn\u0105 sta\u0142\u0105 jest zmiana<\/h2>\n<p>Ju\u017c Heraklit z Efezu oko\u0142o 500 lat p.n.e. udowadnia\u0142 w swoich pismach, \u017ce wszystko p\u0142ynie, a jedyn\u0105 sta\u0142\u0105 rzecz\u0105 jest zmiana. Maksyma sprzed wiek\u00f3w sta\u0142a si\u0119 w biznesie aktualna w latach siedemdziesi\u0105tych, kiedy teoretycy zarz\u0105dzania zacz\u0119li zauwa\u017ca\u0107 wzrost nowo\u015bci zmian, wzrost intensywno\u015bci otoczenia oraz rosn\u0105c\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Jako naoczni \u015bwiadkowie rozwoju Internetu mamy czasem wra\u017cenie, \u017ce osi\u0105gn\u0119li\u015bmy bardzo wysoki poziom rozwoju i penetracji technologii internetowych w \u017cycie ludzi oraz procesy biznesowe i \u017ce rozw\u00f3j ten zwolni lub ju\u017c zwolni\u0142. Wynika to z natury cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u0142atwiej dostrzega istniej\u0105ce rzeczy ni\u017c ich brak. Internet jest ju\u017c wsz\u0119dzie, wszyscy maj\u0105 smartfony, historia si\u0119 sko\u0144czy\u0142a \u2013 takiej iluzji ulegamy. Pewnym orze\u017awieniem jest prezentacja Benedicta Evansa, partnera w funduszu inwestycyjnym a16z, dost\u0119pna na YouTubie pod sporo m\u00f3wi\u0105cym tytu\u0142em \u201eThe End of the Beginning\u201d.<\/p>\n<p><iframe title=\"The End of the Beginning\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/RF5VIwDYIJk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Benedict zaczyna prezentacj\u0119 od stwierdzenia, \u017ce nudz\u0105 go ju\u017c wykresy m\u00f3wi\u0105ce o penetracji mobile. Wszyscy s\u0105 ju\u017c pod\u0142\u0105czeni do sieci, ale prawdziwe pieni\u0105dze nie s\u0105 jeszcze online. Wydaje si\u0119, \u017ce Internet zdominowa\u0142 reklam\u0119; w USA przeznacza si\u0119 na niego 38% wydatk\u00f3w na rynku wartym 200 mld dolar\u00f3w. <strong>Rynek marketingu jest jednak znacznie wi\u0119kszy, je\u017celi dodamy do tego promocj\u0119 sprzeda\u017cy, eventy, kupowanie miejsca na p\u00f3\u0142kach sklepowych i wiele innych obszar\u00f3w, ci\u0105gle nietkni\u0119tych mocn\u0105 digitalizacj\u0105.<\/strong> To samo dotyczy rynku e-commerce, kt\u00f3ry \u2013 w por\u00f3wnaniu z wydatkami w rozumianym szeroko handlu \u2013 wci\u0105\u017c jest ma\u0142y (9% w USA w 2017 r.), a nawet mikro, je\u017celi we\u017amiemy pod uwag\u0119 wszystkie wydatki ludzi.<\/p>\n<p>Evans zwraca uwag\u0119, \u017ce o ile przez ostatnie 20 lat zajmowali\u015bmy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie e-commerce i reklam\u0105, to przez kolejne 20 lat b\u0119dziemy zajmowa\u0107 si\u0119 wszystkim innym, czego warto\u015bci nie mierzy si\u0119 ju\u017c w miliardach, lecz w bilionach dolar\u00f3w. Mo\u017cna wi\u0119c oczekiwa\u0107, \u017ce zmiany b\u0119d\u0105 tylko przyspieszy\u0107.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-35965 size-full\" src=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.1.png\" alt=\"agile dla marketer\u00f3w\" width=\"1968\" height=\"1210\" srcset=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.1.png 1968w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.1-300x184.png 300w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.1-530x326.png 530w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.1-768x472.png 768w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.1-1536x944.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 1968px) 100vw, 1968px\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-35966 size-full\" src=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.2.png\" alt=\"the end of the beginning\" width=\"1976\" height=\"1198\" srcset=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.2.png 1976w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.2-300x182.png 300w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.2-530x321.png 530w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.2-768x466.png 768w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.2-1536x931.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 1976px) 100vw, 1976px\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-35967 size-full\" src=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.3.png\" alt=\"benedict evans\" width=\"1964\" height=\"1120\" srcset=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.3.png 1964w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.3-300x171.png 300w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.3-530x302.png 530w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.3-768x438.png 768w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/rys.3-1536x876.png 1536w\" sizes=\"(max-width: 1964px) 100vw, 1964px\" \/><\/p>\n<p>Zmiany zachodz\u0105ce w otoczeniu naszego przedsi\u0119biorstwa tworz\u0105 sytuacje, kt\u00f3re mog\u0105 nam sprzyja\u0107 (m\u00f3wimy wtedy o okazji do wykorzystania), by\u0107 oboj\u0119tne lub zagra\u017ca\u0107. Co zrobi\u0107, aby zauwa\u017cy\u0107 okazj\u0119, zareagowa\u0107 na ni\u0105, a nast\u0119pnie j\u0105 wykorzysta\u0107?<\/p>\n<h2>Agile jako paradygmat odnoszenia sukcesu w \u015brodowisku nieprzewidywalnych zmian<\/h2>\n<p>Uproszon\u0105 histori\u0119 \u015bwiata firm produkcyjnych mo\u017cna przedstawi\u0107 w oparciu o kilka faz rozwoju. Pierwsza faza rewolucji przemys\u0142owej w XVIII w. rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w manufakturach, w kt\u00f3rych kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a uniwersalno\u015b\u0107 \u2013 zar\u00f3wno w zakresie umiej\u0119tno\u015bci pracownik\u00f3w jak i posiadanego sprz\u0119tu. Po fazie manufaktur nadesz\u0142a era produkcji masowej opartej na paradygmacie skali, uzyskiwanej dzi\u0119ki specjalizacji. Kolejna faza to zapocz\u0105tkowany w Japonii paradygmat likwidacji marnotrawstwa. W fabrykach Toyoty za\u0142o\u017cono, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o s\u0142usznie, \u017ce mo\u017cna obni\u017cy\u0107 koszty produkcji samochod\u00f3w bez ekonomii skali. <strong>To w Japonii powsta\u0142 zestaw metod i narz\u0119dzi, kt\u00f3re zosta\u0142y nazwane \u201eszczup\u0142ym wytwarzaniem\u201d (ang. lean manufacturing).<\/strong> Ten nowy paradygmat zapewni\u0142 niezwykle dynamiczny rozw\u00f3j japo\u0144skiego przemys\u0142u. Bycie lean przesta\u0142o jednak wystarcza\u0107 w uzyskiwaniu przewagi konkurencyjnej wraz z narastaniem zmienno\u015bci i nieprzewidywalno\u015bci.<\/p>\n<p>Jak podaje prof. Stefan Trzcieli\u0144ski w ksi\u0105\u017cce po\u015bwi\u0119conej zwinno\u015bci i teorii okazji, ju\u017c w 1991 r. w publikacjach z zakresu zarz\u0105dzania pojawi\u0142o si\u0119 poj\u0119cie agility. <strong>Zwinno\u015b\u0107 zosta\u0142a zdefiniowana jako zdolno\u015b\u0107 do odnoszenia sukces\u00f3w w konkurencyjnym otoczeniu, w kt\u00f3rym ci\u0105gle zachodz\u0105 nieprzewidywalne zmiany, stwarzaj\u0105ce okazje rynkowe.<\/strong> Agile sta\u0142o si\u0119 nowym paradygmatem zarz\u0105dzania, w kt\u00f3rym \u2013 jak pisze Trzcieli\u0144ski \u2013 cz\u0119sto konieczne jest wdro\u017cenie koncepcji i metod charakterystycznych dla lean, jednak najwa\u017cniejsze s\u0105 metody, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 nam z\u0142apanie okazji. Przedsi\u0119biorstwo, kt\u00f3rego dzia\u0142ania s\u0105 zwinne, ma zdolno\u015b\u0107 do natychmiastowego reagowania na zmiany zachodz\u0105ce w otoczeniu dzi\u0119ki wykorzystaniu kluczowego zasobu \u2013 wiedzy.<\/p>\n<h2>Agile rozumiane przez geek\u00f3w z dzia\u0142u IT<\/h2>\n<p>Programi\u015bci by\u0107 mo\u017ce s\u0105 zaskoczeni, \u017ce koncepcja agile pojawi\u0142a si\u0119 w czasach, kiedy na p\u00f3\u0142kach w sklepach wybierali\u015bmy mi\u0119dzy 8-bitowym Commodore 64 a 16-bitow\u0105 Amig\u0105 z 512 kB pami\u0119ci operacyjnej (bardziej by\u0142o nas sta\u0107 na jedno lub drugie). W \u015bwiecie programistycznym idea zwinno\u015bci narodzi\u0142a si\u0119 \u2013 jak podaje autor ksi\u0105\u017cki \u201eZarz\u0105dzanie 3.0\u201d Jurgen Appelo \u2013 na skutek:<\/p>\n<blockquote><p>Niezadowolenia z wielu niepowodze\u0144 deterministycznego podej\u015bcia, gdzie \u015bcis\u0142a kontrola procesu powstawania oprogramowania, szczeg\u00f3\u0142owy projekt oraz planowanie z g\u00f3ry do do\u0142u dawa\u0142y wyniki w postaci intensywnie zarz\u0105dzanych, ale katastrofalnych produkt\u00f3w.<\/p><\/blockquote>\n<p>W latach 90. ubieg\u0142ego wieku powsta\u0142y pierwsze metody tworzenia oprogramowania, uwzgl\u0119dniaj\u0105ce nowe, lekkie podej\u015bcie, takie jak ciesz\u0105cy si\u0119 obecnie du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 SCRUM (powsta\u0142 w 1995 r.). Ogromna eksplozja metod zach\u0119ci\u0142a w 2001 r. grup\u0119 os\u00f3b, by spotka\u0107 si\u0119 w kurorcie narciarskimi w stanie Utah w USA i uporz\u0105dkowa\u0107 wszystkie poj\u0119cia. To wtedy \u201elekkie\u201d zosta\u0142o zast\u0105pione s\u0142owem \u201ezwinny\u201d i tak powsta\u0142 manifest programowania zwinnego.<\/p>\n<p>Manifest by\u0142 postrzegany przede wszystkim jako reakcja przeciw biurokracji podej\u015b\u0107 formalnych, ale, jak udowadnia Appelo, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c skierowany przeciw niezdyscyplinowanym i zbyt chaotycznym programistom.<\/p>\n<p><strong>Manifest agile przedk\u0142ada:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>ludzi i interakcje nad procesy i narz\u0119dzia,<\/li>\n<li>dzia\u0142aj\u0105ce oprogramowanie nad szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 dokumentacj\u0119,<\/li>\n<li>wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z klientem nad negocjacj\u0119 um\u00f3w,<\/li>\n<li>reagowanie na zmiany nad realizacj\u0119 za\u0142o\u017conego planu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Manifest nie sugeruje, \u017ce np. procesy i narz\u0119dzia s\u0105 bezwarto\u015bciowe, ale podkre\u015bla fakt, \u017ce najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 jest w ludziach \u2013 nawet nie w ich g\u0142owach, lecz w interakcjach i wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy nimi, do kt\u00f3rych potrzebne s\u0105 ma\u0142e, samoorganizuj\u0105ce si\u0119 zespo\u0142y. <strong>Jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w og\u0142oszenia manifestu programowania zwinnego by\u0142a konieczno\u015b\u0107 reagowania na zmiany.<\/strong> Aby by\u0142o to mo\u017cliwe, oprogramowanie w paradygmacie agile tworzone jest w kr\u00f3tkich etapach i oddawane w wielu przyrostowych wydaniach.<\/p>\n<h2>Agile marketing<\/h2>\n<p>\u201eCzy jeste\u015b zwinny?\u201d \u2013 tak zatytu\u0142owa\u0142 swoje wyst\u0105pienie Mark Rabkin, VP Ads &amp; Business Platforms w Facebooku podczas konferencji Online Marketing Rockstar w 2018 r. w Hamburgu. Mia\u0142em okazj\u0119 obejrze\u0107 je na \u017cywo, a dzi\u015b dost\u0119pne jest na YouTubie.<\/p>\n<p><iframe title=\"Mark Rabkin: Are you agile? | OMR Festival 2018 - Hamburg, Germany | #OMR18\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/qkwDvBPQdXM?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Mark na pocz\u0105tku swojej kariery by\u0142 programist\u0105, kt\u00f3ry z du\u017cym entuzjazmem przyj\u0105\u0142 manifest agile. Podczas wyst\u0105pienia przywo\u0142a\u0142 stare czasy dystrybucji oprogramowania, kt\u00f3re kupowa\u0142o si\u0119 w pude\u0142ku, raz na kilkana\u015bcie miesi\u0119cy by\u0142 update, cz\u0119sto op\u00f3\u017aniany przez administrator\u00f3w, u kt\u00f3rych nowe wersje oprogramowania kurzy\u0142y si\u0119 na p\u00f3\u0142kach.<\/p>\n<p>Programi\u015bci bardzo d\u0142ugo musieli czeka\u0107 na feedback od u\u017cytkownik\u00f3w, a cz\u0119sto w og\u00f3le go nie dostawali. Dzi\u015b aktualizacje oprogramowania dziej\u0105 si\u0119 w zasadzie w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y, szczeg\u00f3lnie dla us\u0142ug w chmurze. Rabkin u\u017cy\u0142 metafory pude\u0142ka z dyskietkami i przeni\u00f3s\u0142 j\u0105 na marketing, m\u00f3wi\u0105c o kasecie VHS, kt\u00f3r\u0105 agencja zanosi\u0142a do studia telewizyjnego.<\/p>\n<p><span style=\"background-color: #ffff00;\"><strong>W takim uj\u0119ciu produkcj\u0119 reklamy prowadzi\u0142o si\u0119 w nast\u0119puj\u0105cy, liniowy spos\u00f3b: planowanie, analiza, projektowanie, budowanie i dostarczenie finalnego produktu.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Takie podej\u015bcie dzia\u0142a i jest dobrym rozwi\u0105zaniem, ale dla rzeczy, o kt\u00f3rych z g\u00f3ry wiemy, \u017ce nie mo\u017cemy ich zmieni\u0107 (od budowy domu po reklam\u0119 telewizyjn\u0105). A przecie\u017c cech\u0105 charakterystyczn\u0105 Internetu i produkt\u00f3w\/us\u0142ug cyfrowych jest ci\u0105g\u0142a zmiana. W tym \u015brodowisku potrzebujemy zwinnego podej\u015bcia. Du\u017ce plany mo\u017ce i dobrze wygl\u0105daj\u0105, ale w kontek\u015bcie digital ich warto\u015b\u0107 doskonale oddaj\u0105 s\u0142owa legendarnego boksera Mike\u2019a Tysona: \u201eKa\u017cdy ma plan, dop\u00f3ki nie dostanie pi\u0119\u015bci\u0105 w twarz\u201d.<\/p>\n<p>Podobnie jak kiedy\u015b programi\u015bci, tak teraz sfrustrowani s\u0105 ludzie reklamy. Rabkin przywo\u0142uje nast\u0119puj\u0105ce problemy: team kreatywny nie rozmawia z teamem od zakupu medi\u00f3w; musimy planowa\u0107 na rok z g\u00f3ry, wi\u0119c zawsze jeste\u015bmy z ty\u0142u; tylko ma\u0142y procent tego, co kreacja stworzy, zostaje u\u017cyte i dociera do ko\u0144cowych odbiorc\u00f3w reklamy etc.<\/p>\n<p><strong>Warto\u015bci, jakie wynikaj\u0105 z manifestu agile, mo\u017cna przenie\u015b\u0107 do ka\u017cdej firmy:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Oddajmy ludziom mo\u017cliwo\u015b\u0107 decydowania. Decyzje powinny by\u0107 podejmowane jak najni\u017cej w strukturze organizacyjnej;<\/li>\n<li>Mniej gadania, wi\u0119cej pr\u00f3bowania. Nie zastanawiajmy si\u0119, kt\u00f3ra reklama b\u0119dzie dzia\u0142a\u0107, lecz zr\u00f3bmy kilka reklam;<\/li>\n<li>Wsp\u00f3\u0142pracujmy, nie negocjujmy;<\/li>\n<li>Budujmy organizacje, kt\u00f3re si\u0119 szybko zmieniaj\u0105, adaptujmy si\u0119, zamiast planowa\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Rabkin przywo\u0142a\u0142 niesamowity wzrost popularno\u015bci formatu Instagram Stories, kt\u00f3rego nikt nie by\u0142 w stanie przewidzie\u0107 (mo\u017ce w tym stwierdzeniu troch\u0119 przesadzi\u0142, bo przewidzia\u0142 to tw\u00f3rca Snapchata, kt\u00f3rego Facebook odwa\u017cnie skopiowa\u0142). Niemo\u017cliwo\u015b\u0107 przewidzenia to r\u00f3wnie\u017c brak mo\u017cliwo\u015bci zaplanowania. Bo jak planowa\u0107, je\u017celi w ci\u0105gu 2 miesi\u0119cy Instagram Stories zosta\u0142y u\u017cyte przez 100 mln ludzi? Instynktownie ludzie chc\u0105 planowa\u0107, ale to nie zadzia\u0142a w tak zmiennym \u015brodowisku, jakim jest ca\u0142y \u015bwiat digital.<\/p>\n<p>W klasycznym, nie zwinnym podej\u015bciu, poszczeg\u00f3lne etapy od projektu po dostarczenie przebiegaj\u0105 jeden po drugim i dziej\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych dzia\u0142ach firmy. Rabkin, wzoruj\u0105c si\u0119 na rozwi\u0105zaniach agile, proponuje tworzy\u0107 ma\u0142e teamy, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 ze sob\u0105, pracuj\u0105 bardzo blisko nad produktem lub s\u0105 w\u0142a\u015bcicielem kawa\u0142ka produktu i same decyduj\u0105, czy jest on gotowy. W dziale, kt\u00f3rym zarz\u0105dza Rabkin, pracuje kilka tysi\u0119cy ludzi podzielonych na kilkaset team\u00f3w licz\u0105cych po 12 os\u00f3b. W ka\u017cdym z nich zawsze jest: kilku in\u017cynier\u00f3w oprogramowania, product manager, product designer, ux researcher, data analyst i marketer.<\/p>\n<p><strong>Skonkretyzowane rady Rabkina:<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong>Zmniejsz kontrol\u0119, je\u017celi zarz\u0105dzasz dzia\u0142em marketingu.<\/strong> Nie ka\u017cda kreacja musi by\u0107 idealnie dopasowana do ka\u017cdego miejsca jej wy\u015bwietlania. Daj wi\u0119ksz\u0105 wolno\u015b\u0107 osobom w zespole. Pewne zasady musz\u0105 by\u0107 przestrzegane, np. co do warto\u015bci brandu, ale w obszarze tych zasad daj ludziom swobod\u0119.<\/li>\n<li><strong>Po\u0142\u0105czenie \/ \u015bcis\u0142a wsp\u00f3\u0142praca zespo\u0142\u00f3w,<\/strong> np. aby m\u00f3c szybko zmienia\u0107 kreacje na podstawie danych (kt\u00f3re s\u0105 wynikiem pracy os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 kupowaniem ruchu) dost\u0119pnych w panelach reklamowych Google\u2019a czy Facebooka prawie w czasie rzeczywistym. Polecam w tym miejscu ciekaw\u0105 prezentacj\u0119 Macieja Wr\u00f3blewskiego i Karola Modzelewskiego <a href=\"https:\/\/video.sprawnymarketing.pl\/product\/konferencja-i-love-marketing-3-dni-vii-marzec-2019\/\">\u201eJak tworzy\u0107 reklamy wideo, kt\u00f3re widzowie ogl\u0105daj\u0105 do ko\u0144ca\u201d z VII edycji konferencji I Love Marketing<\/a>. Karol ko\u0144czy wyst\u0105pienie nast\u0119puj\u0105cym stwierdzeniem: \u201eTrzeba zaakceptowa\u0107 sytuacj\u0119, \u017ce film nigdy nie jest gotowy (&#8230;) trzeba by\u0107 gotowym na ci\u0105g\u0142e zmiany kreacji. To widz jest naszym prze\u0142o\u017conym\u201d.<a href=\"https:\/\/video.sprawnymarketing.pl\/\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-36085 size-large\" src=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/2020-04-15-1-530x298.png\" alt=\"\" width=\"530\" height=\"298\" data-wp-editing=\"1\" srcset=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/2020-04-15-1-530x298.png 530w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/2020-04-15-1-300x169.png 300w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/2020-04-15-1-768x432.png 768w, https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/2020-04-15-1.png 1280w\" sizes=\"(max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><\/a><\/li>\n<li><strong>Pami\u0119taj, \u017ce budujesz co\u015b, co \u017cyje.<\/strong> Nie ma nic bardziej satysfakcjonuj\u0105cego dla zespo\u0142u jak pracowanie na \u017cywym organizmie, w kt\u00f3rym wida\u0107 efekty w\u0142o\u017conej pracy. Daj wi\u0119cej danych ludziom, aby mogli poczu\u0107 moc sprawcz\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n<h2>Niebezpiecze\u0144stwo z\u0142ego zrozumienia agile<\/h2>\n<p>Zwinno\u015bci nie nale\u017cy uto\u017csamia\u0107 z szybkim przeskakiwaniem z taktyki na taktyk\u0119, np. w zakresie pozyskiwania uwagi u\u017cytkownik\u00f3w i koncentrowaniu si\u0119 na nowo\u015bciach w systemach reklamowych. Oczywi\u015bcie istotne jest, by wybiera\u0107 najwa\u017cniejsze nowo\u015bci i szybko reagowa\u0107, ale to nie wystarczy i nie to jest esencj\u0105 bycia zwinnym.<\/p>\n<p>Brian Balfour (dawny VP Growth w HubSpot) w artykule<a href=\"https:\/\/www.reforge.com\/blog\/growth-wins\"> \u201eGrowth Wins\u201d\u00a0<\/a> wskazuje, \u017ce cykle \u017cycia kana\u0142\u00f3w komunikacji \/ taktyk strasznie si\u0119 skracaj\u0105, coraz mniej obszar\u00f3w jest organicznych, a coraz wi\u0119cej wymaga bud\u017cet\u00f3w reklamowych, w kt\u00f3rych ceny rosn\u0105. <strong>Musimy wi\u0119c odchodzi\u0107 od taktyk na rzecz my\u015blenia o wzro\u015bcie w spos\u00f3b bardziej strategiczny, gdzie standardowe rozumienie lejk\u00f3w sprzeda\u017cowych ju\u017c nie wystarcza<\/strong> (Balfour m\u00f3wi wr\u0119cz o \u015bmierci lejk\u00f3w sprzeda\u017cowych na rzecz p\u0119tli wzrostu \u2013 ang. growth loops).<\/p>\n<p>Dane, technologia i g\u0142\u0119bokie my\u015blenie o samym produkcie odgrywaj\u0105 kolosaln\u0105 rol\u0119 w wyniku dzia\u0142a\u0144 akwizycji, dzia\u0142a\u0144 retencyjnych czy pozyskiwania nowej sprzeda\u017cy. <strong>Role zacz\u0119\u0142y si\u0119 coraz bardziej zaciera\u0107, wymagaj\u0105 wi\u0119kszej i \u015bci\u015blejszej wsp\u00f3\u0142pracy, a my ci\u0105gle siedzimy w rozdzielonej silosami strukturze organizacyjnej:<\/strong> tutaj wymy\u015blamy produkt, w tym pokoju planujemy marketing, tam s\u0105 nasi ludzie od kreacji, a tu koduj\u0105 developerzy.<\/p>\n<p>Zako\u0144czy\u0107 chcia\u0142bym, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 znowu do Nassima Taleba, wspomnianego na pocz\u0105tku artyku\u0142u. Taleb, jako trader z sukcesami na rynku produkt\u00f3w finansowych, przestrzega przed zbyt cz\u0119st\u0105 obserwacj\u0105 zmienno\u015bci portfela inwestycyjnego, bo w ten spos\u00f3b otrzymujemy szum zamiast informacji. Mo\u017cna to przenie\u015b\u0107 do \u015bwiata marketingu internetowego \u2013 <strong>nie analizuj danych zbyt szybko, nie na tym polega bycie agile, daj kampanii rozkr\u0119ci\u0107 si\u0119 przez kilka dni.<\/strong><\/p>\n<p>Przyrost informacji nie zawsze oznacza przyrost wiedzy. Taleb odwo\u0142uje si\u0119 do filozofa Karla Poppera, przywo\u0142uj\u0105c jego rozumienie istoty wiedzy i odkrycia naukowego, kt\u00f3re polega nie na operowaniu tym, co wiemy, ale na radzeniu sobie z tym, czego nie wiemy. Podobne wyzwania czekaj\u0105 nas, marketer\u00f3w, a agile, czy to w rozumieniu szerszym z nauk zarz\u0105dzania, czy w\u0119\u017cszym ze \u015bwiata technologii informatycznych, pomaga nam tym wyzwaniom sprosta\u0107.<\/p>\n<p><strong>Warto zapozna\u0107 si\u0119 z:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Jurgen Appelo, \u201eZarz\u0105dzanie 3.0. Kierowanie zespo\u0142ami z wykorzystaniem metodyk Agile\u201d, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2016<\/li>\n<li>Brian Balfour, <a href=\"http:\/\/www.reforge.com\/blog\/growth-wins\">\u201eGrowth Wins\u201d<\/a><\/li>\n<li>Benedict Evans, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=RF5VIwDYIJk\">\u201eThe End of the Beginning. Tech Futures: A View From 2018. A16zSummit\u201d<\/a><\/li>\n<li>Mark Rabkin, <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=qkwDvBPQdXM\">\u201eAre You Agile?\u201d<\/a><\/li>\n<li>Nicholas Taleb, \u201eZwiedzeni przez losowo\u015b\u0107. Tajemnicza rola przypadku w \u017cyciu i w rynkowej grze\u201d, Kurhaus Publishing, Warszawa 2016<\/li>\n<li>Stefan Trzcieli\u0144ski, \u201ePrzedsi\u0119biorstwo zwinne\u201d, Wydawnictwo Politechniki Pozna\u0144skiej, Pozna\u0144 2011<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"color: #ff0000; background-color: #ffff00;\"><strong><a style=\"color: #ff0000; background-color: #ffff00;\" href=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/autor\/tomasz-frontczak\/\">Sprawd\u017a pozosta\u0142e artyku\u0142y Tomasza Frontczaka!<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poj\u0119cie zwinno\u015bci (ang. agile) zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez \u015bwiat IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 szerzej, z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Po co? Aby mie\u0107 wytyczne do przetrwania i osi\u0105gania przewagi nad konkurencj\u0105. Nassim Taleb w przedmowie do swojej pierwszej ksi\u0105\u017cki \u201eZwiedzeni przez losowo\u015b\u0107\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3rej zyska\u0142 szerok\u0105 popularno\u015b\u0107 i trafi\u0142 na listy bestseller\u00f3w, napisa\u0142, \u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35979,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1154],"tags":[],"coauthors":[1245],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.1 (Yoast SEO v24.4) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poj\u0119cie agile zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Na czym polega wi\u0119c agile marketing?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poj\u0119cie agile zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Na czym polega wi\u0119c agile marketing?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"sprawny.marketing \u2022 Szkolenia \u2022 Konferencje \u2022 Magazyn\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/SprawnyMarketing\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-04-09T10:15:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-04-15T11:27:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/560x315-agile.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"315\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tomasz Frontczak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tomasz Frontczak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Tomasz Frontczak\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych","description":"Poj\u0119cie agile zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Na czym polega wi\u0119c agile marketing?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych","og_description":"Poj\u0119cie agile zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Na czym polega wi\u0119c agile marketing?","og_url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/","og_site_name":"sprawny.marketing \u2022 Szkolenia \u2022 Konferencje \u2022 Magazyn","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/SprawnyMarketing\/","article_published_time":"2020-04-09T10:15:20+00:00","article_modified_time":"2020-04-15T11:27:02+00:00","og_image":[{"width":560,"height":315,"url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/560x315-agile.png","type":"image\/png"}],"author":"Tomasz Frontczak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Tomasz Frontczak","Szacowany czas czytania":"13 minut","Written by":"Tomasz Frontczak"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/"},"author":{"name":"Tomasz Frontczak","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#\/schema\/person\/c3e99f74950ae329ed0d27506e7a2757"},"headline":"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych","datePublished":"2020-04-09T10:15:20+00:00","dateModified":"2020-04-15T11:27:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/"},"wordCount":2518,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/560x315-agile.png","articleSection":["E-commerce"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/","name":"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/560x315-agile.png","datePublished":"2020-04-09T10:15:20+00:00","dateModified":"2020-04-15T11:27:02+00:00","description":"Poj\u0119cie agile zosta\u0142o zaw\u0142aszczone przez IT, tymczasem warto na nie spojrze\u0107 z perspektywy zarz\u0105dzania i marketingu. Na czym polega wi\u0119c agile marketing?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#primaryimage","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/560x315-agile.png","contentUrl":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/560x315-agile.png","width":560,"height":315},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/agile-dla-marketerow-i-zarzadzajacych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Agile (zarz\u0105dzanie zwinne) dla marketer\u00f3w i zarz\u0105dzaj\u0105cych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#website","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/","name":"sprawny.marketing \u2022 Szkolenia \u2022 Konferencje \u2022 Magazyn","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#organization","name":"sprawny.marketing \u2022 Szkolenia \u2022 Konferencje \u2022 Magazyn","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/logo-3.png","contentUrl":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/logo-3.png","width":512,"height":106,"caption":"sprawny.marketing \u2022 Szkolenia \u2022 Konferencje \u2022 Magazyn"},"image":{"@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/SprawnyMarketing\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#\/schema\/person\/c3e99f74950ae329ed0d27506e7a2757","name":"Tomasz Frontczak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/#\/schema\/person\/image\/cb9056a87e9820cfbc77ed93a68946a4","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/frontczak-2-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/frontczak-2-150x150.png","caption":"Tomasz Frontczak"},"description":"Za\u0142o\u017cyciel portalu SprawnyMarketing.pl. Od 2014 r. rozwija sp\u00f3\u0142k\u0119 activerse.app jako CEO i co-founder. Firma specjalizuje si\u0119 w tworzeniu i promowaniu aplikacji z kategorii health &amp; fitness. Zdoby\u0142a uznanie m.in. od Apple, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cni\u0142 niekt\u00f3re z nich presti\u017cowym tytu\u0142em App of the Day. Przed do\u0142\u0105czeniem do activerse.app, wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 MaxROY.Agency. Napisa\u0142 bestseller \"Marketing internetowy w wyszukiwarkach\", kt\u00f3ry by\u0142 pierwsz\u0105 pozycj\u0105 w Polsce kompleksowo omawiaj\u0105c\u0105 zagadnienia SEM\/SEO\/PPC, sprzedaj\u0105c si\u0119 w nak\u0142adzie 6000 egzemplarzy w 2006 r. Interesuje si\u0119 wp\u0142ywem mechanizm\u00f3w marketingu internetowego na zwinno\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstwa. Ka\u017cdego dnia zaanga\u017cowany w projekt o d\u0142ugim horyzoncie czasowym: \u201cTata Igi i Sary\". LinkedIn \/ X","url":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/blog\/autor\/tomasz-frontczak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/posts\/35964"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/comments?post=35964"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/posts\/35964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36086,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/posts\/35964\/revisions\/36086"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/media\/35979"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/media?parent=35964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/categories?post=35964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/tags?post=35964"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/sprawnymarketing.pl\/smblog-api\/wp\/v2\/coauthors?post=35964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}